De Maginotlinie
Indeling in sectoren

Ontstaan van de sectorindeling
   Van Région Fortifiée naar sector Van Région naar sector

Sectoren
   Beschrijving en opbouw van de Sector Flandres (Vlaanderen) Flandres
   Beschrijving en opbouw van de Sector Lille Lille
   Beschrijving en opbouw van de Sector Escaut (Schelde) Escaut
   Beschrijving en opbouw van de Sector Maubeuge Maubeuge
   Sector Ardennens Ardennes
   Beschrijving en opbouw van de Sector Montmêdy Montmédy
   Beschrijving en opbouw van de Sector de la Crusnes La Crusnes
   Beschrijving en opbouw van de Sector Thionville Thionville
   Beschrijving en opbouw van de Sector Boulay Boulay
   Beschrijving en opbouw van de Sector Faulquemont Faulquemont
   Beschrijving en opbouw van de Sector La Sarre La Sarre
   Beschrijving en opbouw van de Sector Rohrbach Rohrbach
   Beschrijving en opbouw van de Sector Vosges. Vosges
   Beschrijving en opbouw van de Sector Haguenau Haguenau
   Beschrijving en opbouw van de Sector Bas Rhin Bas Rhin
   Beschrijving en opbouw van de Sector Colmar Colmar
   Beschrijving en opbouw van de Sector Mulhouse Mulhouse
   Beschrijving en opbouw van de Sector Altkirch Altkirch
   Beschrijving en opbouw van de Sector Savoie Savoie
   Beschrijving en opbouw van de Sector Dauphiné Dauphiné
   Beschrijving en opbouw van de Sector Alpes Maritimes Alpes Maritimes
   Beschrijving en opbouw van de Sector Corsica Corsica
   Terug naar de homepage Terug naar de homepage


Gebruikte afkortingen:
Art     Artillerie-ouvrage
Inf     Infanterie-ouvrage
B      aantal blokken in een ouvrage
+2     aantal aparte ingangen
T      aantal tourelles in een
        ouvrage
Obs  vrijstaande observatiekazemat
Abri  versterkt onderkomen voor
         infanterie

E    Enkele infanteriekazemat
D    Dubbele infanteriekazemat
P    Pantserkazemat
A    Artilleriekazemat
Ab  Abri

GFM   Cloche voor waarneming en
           nabijverdediging
C JM  Cloche voor twee
          mitrailleurs

M       Hotchkiss mitrailleur (8mm)
13,2   Hotchkiss mitrailleur
          (13,2mm)
JM    Jumelage (twee mitrailleurs)
AM    Arme Mixte

37mm    37mm anti-tankkanon
47mm    47mm anti-tankkanon
75mm    75mm kanon
81mm    81mm mortier
95mm    Marinekanon model 1888
135mm  135mm zware houwitser

Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op woensdag 22 mei 2019
Sector Bas Rhin

N.B. Alle, in deze tabellen genoemde, cursief geschreven namen zijn objecten die niet gebouwd of uit het landschap verdwenen zijn.

Sector Bas Rhin - kazematten 1e linie
opbouw en bewapening
Kazemat E/D/A/Ab type GFM C JM JM 13,21 47mm
Pont de Seltz* D M2F 1   2 2  
Beinheim N 2/2* Ab            
Beinheim Z 2bis/2* Ab   1        
Pont-Rail de Roppenheim N* D M2F 1   2 2  
Pont-Rail de Roppenheim Z* E M1F 1   1 1  
Neuhaeusel* D M2F 1   2 2  
Fort Louis Village 3/2* D   2 1 5   2
Fort Louis W* D M2F 1   2 2  
Fort Louis O* D M2F 1   4 2  
Stattmatten 10/3* Ab A2CL     1    
Drusenheim N* E M1F 1   1 1  
Drusenheim C* E M1F 1   1 1  
Drusenheim Z* D M2F 1   4 2  
Gambsheim N* D M2F 1   2 1  
Gambsheim C* E M1F 1   2 1  
Gambsheim Z* E M1F 1   2 1  
Kinzig N D M2F 1   4 2  
Kinzig Z D M2F 1   4 2  
Bassin-aux-Pétroles2 D M2F 1   4   2
Sporeninsel D M2F 1   4 1 1
Bassin-de-l'Industrie D M2F 1   4   23
Champ-de-Courses D M2F 1   4 2  
Petit Rhin D M2F 1   4 2  
Musau D M2F 1   4 2  
Ruchau D M2F 1   4 2  
Hackmessergrund E M1F     2 1  
Rohrschollen2 D M2F 1   4 2  
Paysans D M2F 1   4 2  
Auberge E M1F 1   2 1  
Christian E M1F 1   2 1  
Gerstheim N E M1F 1   2 1  
Gerstheim C E M1F 1   2 1  
Gerstheim Z D M2F 1   4 2  
Rhinau N D M2F 1   4 2  
Rhinau C Ab A1CL 1        
Rhinau Z D M2F 1   4 2  
totaal     34 1 113 46 7
* is onderdeel van de sector Haguenau
1 13,2mm Hotchkiss mitrailleur als anti-tankwapen
2 cloche VDP voor artilleriewaarneming
3 geïnstalleerd was een 37mm anti-tankkanon

Op basis van het memorandum van Generaal Boichut (gouverneur van Straatsburg in 1927), die van de veronderstelling uitging dat de belangrijkste verdediging van de Elzas gevormd werd door de Rijn, voorzagen de voorstudies van oktober 1928 alleen in de bouw van passieve abri's aan de Rijnoever. Maarschalk Petain had al snel bezwaren tegen deze opzet; volgens hem kon alleen een serieuze verdediging plaats vinden op enkele kilometers vanaf de Rijn, op de linie van de dorpen. Dit verschil van opvatting leidde tot een realisatie die op twee benen hinkte en ook bleef voortduren. Zelfs in 1940 moesten de eenheden van het 5de en 8ste leger, de vestinginfanterie en de ondersteunende divisies slag leveren hetzij bij de Rijn, hetzij op de linie van de dorpen.

Boichut en Pétain werden het uiteindelijk op één punt eens: deze defensieve organisatie moest niet gebouwd worden tijdens een periode van politieke spanningen, maar er moest onmiddellijk begonnen worden met de bouw van permanente verdedigingswerken, in dezelfde periode als andere sectoren in de Elzas.

De organisatie van de Rijnverdediging werd dus opgenomen in de wet van 1929. In eerste instantie maakten de ontwerpbureaus van de Genie in Straatsburg en Mulhouse de eerste voorstudies, voordat op 11 februari 1931 de CORF de zaak overnam. Hoewel de werkzaamheden al in een gevorderd stadium waren, kon de CORF nog enkele vuurplannen aanpassen zodat de kazematten elkaar konden ondersteunen.

Zo bestond dus de verdediging van de Rijnvlakte uit drie min of meer complete verdedigingslinies met standaardontwerpen voor kazematten zonder onderverdieping vanwege de hoge grondwaterstand.

Langs de rivier zelf werden de oevers verdedigd door een eerste, niet doorlopende, linie van kleine kazematten (300 tot 450 m3 beton, zonder onderverdieping en waarvan de voorkant gericht was naar de vijandelijke overzijde (ontwerp 11 oktober 1929). Ondanks deze tekortkomingen in het ontwerp (grote zichtbaarheid, dode hoek en het gevaar voor overstroming bij hoog water) werd de voorkeur gegeven aan mitrailleurkazematten boven de in eerste instantie voorziene passieve abri's van generaal Boichut. Hun opdracht was om elke oversteek van de Rijn te verhinderen, maar ze werden uitsluitend gebouwd op plaatsen waar de oversteek gemakkelijk was of bij bochten in de rivier (Drusenheim, Gambsheim, Strasbourg, Gerstheim en Rhinau). Over het algemeen waren het standaardontwerpen: een tiental exemplaren type M1F, 21 exemplaren type M2F en in de derde linie 15 exemplaren type SFBR. Daarnaast waren er vijf abri's type A1-CL en 2 van het type A2-CL Met uitzondering van Bassin-aux-Pétroles, Sporeninsel en Bassin-de-l'Industrie zijn alle kazematten bewapend met een 7,5mm Reibel jumelage en een Hotchkiss mitrailleur van 13,2mm.

De Genie bouwde de CORF organisatie verder uit met de versterking van de defensieve bruggenhoofden met de bouw van verschillende type blockhaus en het plaatsen van Cointet elementen op de bruggen.

In deze sector ligt ook de stad Straatsburg. De opbouw van de verdediging hiervan werd vertraagd door de aanleg van een nieuwe dijk en de uitbreiding van de haven. Pas in 1931 kwam een bouwproject van de grond. Er werd alleen een eerste linie van 14 kazematten langs de Rijnoever gebouwd. De stad zelf kon geen enkele rol spelen omdat ze in geval van een aanval beschoten kon worden door de Duitse artillerie. Enkele Duitse werken werden hergebruikt; aan de rand van de stad werd door de MOM een serie blockhaus ter versterking van de verdediging gebouwd.

Sector Bas Rhin - Abri's 2e linie
opbouw en bewapening
Abri Ab type GFM
Ancienne Redoute Ab A2CL 1
Kaelbergrund 7/2 Ab A1CL 1
Haugrund 7bis/2 Ab A1CL 1
Langkopf 10/2 Ab A1CL 1
Langgrund 10bis/2 Ab A1CL 1
totaal     5
Officiële naam: Ligne des abris

Op minder dan een kilometer vanaf de Rijn liep een tweede linie, die de linie van de abri's werd genoemd. Deze telde een aantal lichte bouwwerken (rechthoekige abri's van 180 tot 300 m3 met of zonder vaste koepel en drie kazematten op de invalroutes vanaf de rivier. Deze posities, weinig talrijk en zwak bewapend, waren bestemd om de eenheden voor een tegenaanval in de buurt te houden, maar hadden geen effectieve defensieve waarde.

Op twee tot drie kilometer vanaf de rivier bevindt zich de 3de of linie van de dorpen, die zich uitstrekt langs de weg die de dorpen verbindt en de loop van de Rijn volgt. De kazematten van het type SFBR (Secteur Fortifiée du Bas-Rhin) waren veel zwaarder gebouwd (1.000m3 ongeveer) en op enkele details na allemaal gelijk. Ze hebben over het algemeen een GFM koepel en soms een mitrailleurkoepel voor de frontale actie). Deze linie was onmiskenbaar de meest serieuze vanwege aan de ene kant de relatieve sterkte van de onderdelen en andere kant de ligging ten opzichte van de Rijn die zorgde voor een beschutting tegen een directe artillerieaanval.

Sector Bas Rhin - kazematten 3e linie
opbouw en bewapening
Kazemat E/D/A type GFM C JM JM 47mm
Auenheim N* E CORF 2 1 3 11
Auenheim Z 9/3* E CORF 2 1 3 1
Neuried 12/3 D SFBR 1   4 2
Offendorf 14/3 D SFBR 1   2 2
Mühlrhein 15/3 D SFBR 1   4 2
Bettenhoffen 15/bis/3 D SFBR 1   4 2
Kilstett 16/3 D SFBR 1   4 2
Unterjaegerhof 18/3 D STG        
Stall 18/3 D SFBR 1   3 1
Cosaques 19/3 D SFBR 1   3 2
Plobsheim 20/3 D SFBR 1   3 1
Tuilerie-d'En-Haut 21/3 D SFBR 1 1 3 2
Gerstheim 22/3 D SFBR 1 1 3 2
Moulin d'Obenheim 23/3 D SFBR 1   4 2
Ziegelhof 24/3 D SFBR 1 1 3 2
Neuergraben 25/3 D SFBR 1 1 3 2
Friesenheim 27/3 D SFBR 1 1 3 2
Oberweidt 27bis/3 D SFBR 1   4 2
totaal     19 7 56 22
*is onderdeel van de sector Haguenau
1geïnstalleerd was een 37mm kanon
2cloche VDP voor artilleriewaarneming

Er werd echter geen enkele flankerende artilleriekazemat gebouwd, wat bijzonder nadelig was in een situatie waarin frontale artilleriesteun minder werkzaam was. Kazematten en later open opstellingen voor een 75mm kanon (met een abri voor 12 man en 300 schoten) waren in september 929 al gepland, maar in mei 1930 was de uitvoering van de bouw verschoven naar de derde tranche.

Als conclusie is het niet onterecht te constateren dat de verdediging van de Rijn meer een psychologische dan een militaire waarde had. In 1938-1939, na de bouw van de Siegfriedlinie, werden de Franse kazematten gedomineerd door de Duitse blockhaus op de rechterrijnoever, hetgeen voor de Fransen niet veel goeds beloofde.

Op 15 juni lanceerden de Duitsers Fall Braun of Kleiner Bär, een aanval op Frankrijk door een oversteek over de Rijn. Na een zware artilleriebeschieting waarbij het merendeel van de kazematten in de eerste linie vernield of zwaar beschadigd raakte, staken de troepen op zeven plaatsen de Rijn over. Ze slaagden erin om, soms na zware gevechten, een aantal bruggenhoofd te vormen om van daaruit verder op te rukken.
De volgende twee dagen werd de derde linie aangevallen met artillerie en Stuka's. Ook hier vonden zware gevechten plaats en pas nadat alle middelen waren uitgeput trokken de Franse troepen zich terug. Ze werden uiteindelijk allemaal één voor één omsingeld en tot overgave gedwongen. Op 22 juni 1940 trad de wapenstilstand in werking en was de oorlog afgelopen.











vorige pagina ( Sector Haguenau) schrijf eens wat in het gastenboek home (terug naar de startpagina) stuur een email Uitleg technische termen volgende pagina (Sector Colmar)

Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op vrijdag 17 mei 2019